Is een openbare bibliotheek nog wel nodig?

Share

Openbare bibliotheken verdwijnen als sneeuw voor de zon. Is dat erg? Ik vind van wel en gelukkig ben ik niet de enige. Bibliotheek.nl is in februari 2014 een campagne gestart: Mijn bieb moet blijven! Bij deze campagne hoort een petitie die u kunt ondertekenen. De initiatiefnemers hopen hiermee, met de Gemeenteraadsverkiezingen in zicht, een signaal af te geven naar de politiek. Waarom verdwijnen de bibliotheken en wat brengt de toekomst?

Nieuwe bibliotheekwet

Volgend jaar zal een nieuwe bibliotheekwet van kracht gaan. In de conceptwet staat dat gemeentes niet meer verplicht zijn een bibliotheekvoorziening in stand te houden en dat zij jeugdleden mogen laten betalen voor lidmaatschap. Er zullen dus veel gemeenten komen zonder openbare bibliotheekvoorziening en minder jeugdleden.

Onderzoek

Het Sectorinstituut Openbare Bibliotheken heeft begin 2014 een commissie onder leiding van Job Cohen opdracht gegeven om te onderzoeken hoe de bibliotheek van de toekomst eruit zou moeten zien. Zijn fysieke bibliotheken nog wel nodig nu de overheid zorgt voor een landelijke digitale bibliotheek? De conclusie van de commissie Cohen is dat de openbare bibliotheek als gemeentevoorziening niet mag verdwijnen. Dit zou betekenen dat volwassenen niet meer kunnen deelnemen aan bijvoorbeeld alfabetiseringsprojecten en dat kinderen niet langer over een groot boekenaanbod kunnen beschikken om te ontdekken welke boeken hen aanspreken en zo plezier in lezen krijgen. De bibliotheek heeft daarnaast ook de functie van een marktplaats waar mensen samenkomen.

Bibliotheek op school

In het onderzoek van de commissie Cohen wordt ook gebrainstormd hoe de openbare bibliotheek van de toekomst eruit kan zien. Er wordt bijvoorbeeld verwezen naar samenwerking tussen scholen en bibliotheken als alternatief voor de openbare bibliotheek. Letterlijk staat er dit:

De bibliotheek moet zo in 2025 de vanzelfsprekende professionele partner zijn van het onderwijs. Daarnaast kan ze haar leesbevorderende rol meer verbreden richting het voor- en buitenschoolse domein door allianties aan te gaan met educatieve en maatschappelijke instellingen zoals peuterspeelzalen, kinderopvang, het Centrum voor Jeugd en Gezin of de GGD. Met een adviseur vanuit de bibliotheek of met een vestiging ter plekke, zoals dat op verschillende scholen in het land al gebeurt, is de bibliotheek(medewerker) dicht bij de plek waar kinderen dagelijks samenkomen. Dit biedt extra mogelijkheden om kinderen te stimuleren en ondersteunen bij het maken van hun ‘leeskilometers’ en bij te dragen aan het creëren van een positieve spiraal73 en een meer geletterde samenleving.

Een goede schoolbibliotheek is natuurlijk essentieel voor elke school, maar helaas is deze samenwerking, bijvoorbeeld in de vorm van Bibliotheek op school, vooral ingegeven door bezuinigingen. Bibliothecarissen hebben geen tijd om op school activiteiten op te zetten en openingstijden buiten schooluren te realiseren. Ouderen, laaggeletterden, scholieren en ouders van baby’s en peuters kunnen hier dikwijls niet terecht. Vreemd genoeg komen de woorden ouders, baby, dreumes, peuter en kleuter in het rapport niet voor. Bibliotheek op school is voor schoolgaande kinderen. Doordat zij op school boeken kunnen lenen en het bibliotheekfiliaal in hun eigen wijk daarom wegbezuinigd is, zullen zij niet meer in een openbare bibliotheek komen. Ik ben bang dat op deze manier het bestaansrecht van de openbare bibliotheek nog meer ter discussie zal staan.

Bezuinigingen

De overheid is bezig om een landelijke digitale bibliotheek op te zetten voor e-boeken. Om dit te bekostigen is er gekort op het budget van de gemeenten, die toch al moeten bezuinigen en steeds meer taken krijgen. Veel gemeenten zien zich nu gedwongen om bibliotheekfilialen te sluiten. Voor volwassenen vind ik het nog wel acceptabel als zij genoegen moeten nemen met een servicepunt dat enkele uren per week open is of over moeten gaan op e-boeken. Voor kinderen is digitaal lezen echter geen vervanging voor papieren prentenboeken en voorleesboeken, maar een aanvulling. Je legt een baby niet met een e-reader in de box. Digitale voelboekjes bestaan niet. Digitale prentenboeken kunnen nog niet worden uitgeleend in de landelijke digitale bibliotheek. Digitaal en papier moeten hand in hand gaan.

Taalachterstand

Door het verdwijnen van openbare bibliotheken zullen veel (jonge) kinderen thuis geen boeken meer onder ogen krijgen. Niet alle ouders hebben namelijk geld om voorleesboeken te kopen of hun kinderen betaald lid te maken van de bibliotheek. Voor veel ouders is een openbare bibliotheek op loopafstand, met gratis lidmaatschap voor kinderen, een noodzaak om hiervan gebruik te kunnen maken.

Ik voorzie dat de politiek over een paar jaar ontdekt dat het aantal kinderen met een taalachterstand schrikbarend is toegenomen. Als kinderboekenschrijver wil ik daarom de politiek dringend oproepen om de afbraak van de openbare bibliotheek te stoppen. Nog afgezien van de emotionele en culturele ontwikkeling van kinderen, is deze vaardigheid ook economisch van belang. In staat zijn om te studeren en kunnen slagen op de arbeidsmarkt begint met goed kunnen lezen en schrijven. De openbare bibliotheek speelt daarin voor een grote rol. Zij is een essentiële voorziening, die voor iedereen binnen bereik moet blijven.

Vind je dat de openbare bibliotheek moet blijven? Help mee om een discussie op gang te brengen. Deel dit artikel en onderteken de petitie op www.mijnbiebmoetblijven.nl.

Geef een reactie